Video — AI raakt alle lagen

De verleiding is groot om AI te zien als een technologievraag: welk model, welke cloud. Dat is precies verkeerd om. Het is de láátste vraag, niet de eerste. Een AI-toepassing raakt alle lagen van de architectuur, en op elke laag staat een vraag die beantwoord moet zijn voordat de volgende laag zinvol wordt. Bovenaan staat de laag business. De vraag daar: welke beslissing of handeling, in welke waardestroom, voor welke capability, met welke meetbare waarde? Sla je deze laag over, dan krijg je een technisch geslaagd model dat niemand gebruikt, omdat het niet in het werk past. Daaronder staat data en informatie. De vraag: welke gegevens, uit welke bron, met welke kwaliteit, wie is eigenaar, en mag het? Sla je die over, dan leert je model van vervuilde of bevooroordeelde data — of het mag juridisch simpelweg niet draaien. Dan applicatie en integratie: welk patroon gebruik je, hoe koppel je het aan het bestaande landschap, en wat is toegestaan? Zonder antwoord hier krijg je een losstaande pilot die nooit in het zaaksysteem landt, of erger: een agent die meer kan dan bedoeld. Dan technologie en beheer: waar draait het, wat kost het per gebruik, en hoe stel je vast dat het nog werkt? Zonder die vraag krijg je onverwachte kosten, een stille kwaliteitsdaling, of afhankelijkheid van één leverancier. En onderaan, maar eigenlijk dwars door alles heen: governance en risico. Welke risicoklasse, welke verplichtingen, wie is verantwoordelijk, hoe verantwoord je het? Sla je dit over, dan loop je het risico dat een toepassing na livegang alsnog moet worden stilgezet, omdat de verplichtingen niet zijn ingevuld. Deze volgorde is niet toevallig — het is de volgorde van deze hele cursus. Elke laag heeft het antwoord van de laag erboven nodig. Zonder de businessvraag weet je niet welke data je nodig hebt. Zonder de datavraag weet je niet welk patroon past. Zonder het patroon weet je niet wat het kost. En de governancevraag loopt door alles heen, want de risicoklasse bepaalt al in de businessfase wat er mag. Een architect die met de technologievraag begint, ontwerpt een oplossing voor een probleem dat nog niet is gesteld. En let op het woord "eerste" bij de businesslaag: het gaat er niet om dat die laag de belangrijkste is, maar dat je er niet omheen kunt zonder dat elke laag erna op los zand staat. Dat betekent niet dat je de lagen strikt na elkaar afrondt voordat je verder mag. In de praktijk werk je vaak heen en weer. Maar de vólgorde waarin je de vragen stelt, en welk antwoord dat van het antwoord erboven afhankelijk maakt, verandert niet. Een leverancier biedt Middelveen "een AI-platform" aan, met een demo van een chatbot. Het MT is enthousiast. Denk daar even over na. De volgende video laat zien wat er misgaat als je die volgorde niet aanhoudt.