Een datamodel als onderdeel van architectuur

Leerdoel: Modelstructuur onderscheiden van afspraken over het gegevenslandschap

Een datamodel beschrijft welke objecten of gegevenssoorten worden onderscheiden, welke eigenschappen erbij horen en hoe zij samenhangen. Het kan businessbetekenis, logische structuur of fysieke inrichting benadrukken. Een model kan zich uitstrekken over meerdere systemen; het is niet per definitie aan één applicatie gebonden.

Data-architectuur omvat daarnaast keuzes over gebruik, verantwoordelijkheid, beschikbaarstelling, beveiliging en verandering. Een correct model van facturen vertelt nog niet welke registratie gezaghebbend is voor correcties, hoe een rapportage aan die gegevens komt of wie de toegang goedkeurt. Voor die vragen zijn aanvullende afspraken en samenhang met andere modellen nodig.

Twee richtingen van samenhang

Een keuze over verantwoordelijkheid kan het model beïnvloeden. Als betalingsontvangsten en toerekeningen afzonderlijk worden beheerd, moet hun relatie expliciet zijn. Andersom kan een modelvraag een bestuurlijk besluit nodig maken. De constatering dat account en persoon niet hetzelfde zijn, roept de vraag op welke rol de accountbetaler heeft in rapportage en toegang.

Betekenis kan wel degelijk in een model of modelrepository worden vastgelegd: via definities, beschrijvingen, constraints en relaties. Het probleem is niet dat een model daarvoor nooit ruimte heeft. Het probleem is dat besluitvorming, gebruikscontext en onderbouwing soms niet zijn vastgelegd of niet met de andere beschrijvingen overeenkomen.

Lezen met een gerichte vraag

Gebruik A3 om een structuurvraag te beantwoorden en A6 om de verdeling over registraties te onderzoeken. De koppeling tussen beide is belangrijk: als een tabel in de applicatiematrix een begrip gebruikt dat het model niet definieert, is de traceerbaarheid onvolledig. Drie afzonderlijk correcte modellen zijn nog geen bewijs dat de uitwisseling ertussen klopt.

Opdracht

Je ziet een model met Factuur–Factuurregel–Verrichting. Welke vraag kun je daarmee beantwoorden en welke aanvullende informatie heb je nodig om te beoordelen of S04 een betrouwbaar open bedrag rapporteert?